Đọc miễn phí Năng suất

4 Mẹo Quản Lý Thời Gian Thực Sự Hiệu Quả

Bốn bài học từ tập luyện sức bền để bảo vệ những điều quan trọng, trước khi việc khẩn cấp chiếm trọn một ngày của bạn.

8 phút đọc

Khi tập luyện cho một cuộc thi Ironman, tôi chưa bao giờ có đủ thời gian.

Có bơi, đạp xe, chạy bộ, tập sức mạnh và phục hồi. Bên cạnh đó còn có công việc kinh doanh cần điều hành và một gia đình mà tôi muốn hiện diện trọn vẹn. Giáo án tập luyện không cho tôi thêm giờ nào cả. Nó buộc tôi phải quyết định giờ nào thực sự quan trọng.

Tôi tin đó chính là bài học thật sự của quản lý thời gian. Những việc khẩn cấp lúc nào cũng lấp đầy một ngày: tin nhắn, những yêu cầu nhỏ, những vấn đề có vẻ cần trả lời ngay lập tức. Còn những điều quan trọng hiếm khi lên tiếng. Sức khỏe, công việc tốt nhất của bạn, kỹ năng có thể thay đổi thu nhập, những người bạn yêu thương — không điều nào trong số đó gửi thông báo cho bạn.

Nếu để sự khẩn cấp quyết định, những điều quan trọng chỉ nhận được phần thời gian còn sót lại. Mà thường thì chẳng còn lại gì.

Dưới đây là bốn mẹo quản lý thời gian thực sự hiệu quả — không phải vì chúng thông minh, mà vì chúng đủ đơn giản để làm theo ngay cả trong một tuần bận rộn.

Vì sao phần lớn lời khuyên quản lý thời gian thất bại

Phần lớn chúng ta không thiếu thời gian. Chúng ta gặp vấn đề về thứ tự ưu tiên, chỉ là nó trông giống vấn đề thời gian. Những sai lầm quen thuộc thường là:

  • Mọi việc trông như nhau. Một danh sách việc cần làm dài đặt “trả lời email kia” ngay cạnh “xây dựng điều sẽ thay đổi tương lai của tôi”, và việc dễ hơn luôn thắng.
  • Việc quan trọng nhất bị để dành cho “lát nữa”. Ta định làm việc quan trọng khi có nhiều năng lượng hơn — nhưng lát nữa, ta lại có ít năng lượng hơn.
  • Hạn chót thay thế cho lịch làm việc. Ta chờ đến khi áp lực ập tới rồi mới vội vàng. Việc vẫn xong, nhưng hiếm khi tốt, và chẳng bao giờ thong thả.

Mỗi mẹo dưới đây giải quyết một trong những vấn đề đó.

1. Làm việc quan trọng nhất trước tiên

Một ngày càng về sau càng ồn ào. Những giờ đầu tiên, hộp thư còn yên ắng, chưa ai cần đến bạn và đầu óc còn minh mẫn. Đến buổi chiều, những yêu cầu nhỏ và những quyết định vụn vặt đã tiêu hao phần lớn sự tập trung của bạn.

Trong tập luyện, tôi học được cách hoàn thành buổi tập then chốt của tuần thật sớm, trước khi một ngày kịp lấy mất nó. Nếu buổi đạp xe dài được lên lịch vào buổi tối, gần như luôn có chuyện gì đó xảy ra. Nếu nó được thực hiện lúc 6 giờ sáng, nó đã xong.

Công việc cũng vậy. Mỗi tối, hãy tự hỏi một câu:

“Nếu ngày mai tôi chỉ có thể hoàn thành một việc, việc nào sẽ tạo ra khác biệt lớn nhất?”

Hãy viết việc đó ra. Sáng mai, làm nó trước khi mở email hay tin nhắn — dù bạn chỉ dành được 60 đến 90 phút. Những việc khẩn cấp vẫn còn đó khi bạn làm xong. Còn việc quan trọng thì có thể đã không còn chỗ, nếu bạn bắt đầu ngày bằng những việc khẩn cấp.

2. Đừng chia nhỏ sự chú tâm

Nhiều người làm việc tám tiếng nhưng chỉ tạo ra ba tiếng tiến bộ thực sự. Phần còn lại biến mất vào những lần chuyển đổi: viết một đoạn, xem một tin nhắn, quay lại đoạn văn, liếc điện thoại, rồi bắt đầu lại.

Mỗi lần chuyển đổi đều có cái giá của nó. Khi bạn chuyển từ việc này sang việc khác, một phần tâm trí vẫn còn mắc lại ở việc trước. Các nhà nghiên cứu gọi hiện tượng này là “dư âm chú ý” (attention residue). Bạn cảm thấy bận rộn cả ngày, nhưng việc quan trọng lại tiến triển rất chậm.

Trong một buổi đạp xe dài, những giờ tôi hiện diện trọn vẹn — quan sát cường độ, hơi thở, dinh dưỡng — là những giờ giúp tôi tiến bộ. Cũng những giờ ấy nhưng nửa vời, xao nhãng, thì chỉ là thời gian ngồi trên xe.

Để bảo vệ sự chú tâm của bạn:

  • Làm việc theo từng khối. Một việc, một khối 45 đến 90 phút, rồi nghỉ ngơi thật sự.
  • Để điện thoại ở phòng khác, chứ không phải úp xuống trên bàn.
  • Gom tin nhắn lại xử lý một lần. Kiểm tra email và tin nhắn vào hai hoặc ba khung giờ cố định mỗi ngày, thay vì mỗi khi chúng đến.
  • Đóng mọi thứ không cần thiết trước khi bắt đầu, chứ không phải sau khi nhận ra mình đã bị xao nhãng.
Một giờ tập trung trọn vẹn đáng giá hơn ba giờ xao nhãng.

3. Thu nhỏ khối lượng, giữ nguyên lịch

Tuần nào cũng có vài ngày không như ý. Cuộc họp kéo dài, con ốm, một vấn đề bất ngờ rơi xuống bàn làm việc. Vào những ngày như thế, phần lớn mọi người bỏ hẳn việc quan trọng và hứa sẽ bù vào ngày mai.

Trong tập luyện, tôi làm ngược lại. Nếu kế hoạch là chạy 90 phút mà tôi chỉ có 30 phút, tôi chạy 30 phút. Buổi tập nhỏ hơn, nhưng lịch tập vẫn được giữ. Lỡ một buổi tập không phải là thảm họa. Đánh mất nhịp điệu mới là thảm họa.

Có một sự khác biệt rất hữu ích ở đây:

  • Hạn chót cho bạn biết khi nào một việc phải xong.
  • Lịch làm việc cho bạn biết khi nào bạn sẽ làm việc đó.

Hạn chót tạo ra áp lực. Lịch làm việc tạo ra tiến bộ. Khi thiếu thời gian, hãy giữ cuộc hẹn với việc quan trọng và thu nhỏ khối lượng công việc. Hãy chuẩn bị trước ba mức — bản đầy đủ (90 phút), bản rút gọn (45 phút) và bản tối thiểu (15 phút) — để không bao giờ phải đắn đo vào một ngày tệ. Đây cũng chính là ý tưởng tôi dùng cho thói quen trong bài Cách Xây Dựng Thói Quen Tốt Bền Vững: luôn có một phiên bản bạn làm được ngay cả vào ngày tệ nhất.

4. Tách việc khẩn cấp khỏi việc quan trọng — và học cách nói không

Một công cụ đơn giản cho việc này là ma trận Eisenhower, đặt theo tên Tổng thống Mỹ Dwight D. Eisenhower. Hãy phân loại mọi việc bằng hai câu hỏi — Việc này có quan trọng không? Có khẩn cấp không? — và bạn sẽ có bốn ô:

  • Quan trọng và khẩn cấp — làm ngay. Một sự cố thật sự, một hạn chót ngay hôm nay.
  • Quan trọng nhưng không khẩn cấp — lên lịch. Tập luyện, làm việc sâu, học hỏi, lập kế hoạch, thời gian bên gia đình. Đây là nơi cuộc sống của bạn thực sự tốt lên.
  • Khẩn cấp nhưng không quan trọng — gom lại hoặc giao cho người khác. Phần lớn tin nhắn, nhiều cuộc họp, những yêu cầu nhỏ từ người khác.
  • Không quan trọng, không khẩn cấp — loại bỏ. Lướt mạng vô tận, việc vặt cho có, những việc chỉ tồn tại vì thói quen.

Ô thứ hai là ô quan trọng nhất, và cũng là ô dễ bị bỏ quên nhất, vì chẳng có gì trong đó đòi hỏi sự chú ý của bạn. Đó là lý do nó phải được lên lịch đầu tiên, trước khi tuần mới bị lấp đầy.

Điều này cũng có nghĩa là bạn cần nói “không” thường xuyên hơn. Mọi lời đồng ý đều có cái giá của nó: khi nhận lời một việc, bạn cũng đang chọn không dùng khoảng thời gian đó cho việc khác. Các nhà kinh tế gọi đó là chi phí cơ hội. Trước khi nhận thêm một cam kết mới, hãy hỏi: “Mình sẽ phải từ bỏ điều gì để làm việc này?”

Kế hoạch thời gian đơn giản cho một tuần

Bạn không cần một hệ thống phức tạp. Kế hoạch này chỉ mất khoảng 20 phút mỗi tuần:

  1. Tối Chủ nhật, chọn ba kết quả sẽ khiến tuần này thành công. Không phải mười. Chỉ ba.
  2. Đặt thời gian cho việc quan trọng trước. Đưa giờ tập luyện, giờ làm việc sâu và thời gian cho gia đình vào lịch trước mọi thứ khác.
  3. Mỗi tối, chọn một việc quan trọng nhất cho ngày mai và viết nó ra.
  4. Gom tin nhắn vào giờ cố định — ví dụ 11:00 và 16:00.
  5. Thứ Sáu, nhìn lại cả tuần. Việc gì tốn thời gian mà không quan trọng? Tuần sau, hãy loại bỏ, giao cho người khác hoặc thu nhỏ một việc trong số đó.

Bạn sẽ không bao giờ tìm thấy thời gian cho những điều quan trọng. Bạn phải tạo ra nó — trước khi những việc khẩn cấp lấy mất.

Câu hỏi thường gặp

Phương pháp quản lý thời gian nào tốt nhất?

Không có một phương pháp tốt nhất cho tất cả, nhưng có một thói quen tạo khác biệt lớn nhất với hầu hết mọi người: chọn việc quan trọng nhất từ tối hôm trước và làm nó đầu tiên, trong một khoảng thời gian được bảo vệ, trước khi xem tin nhắn.

Làm sao quản lý thời gian khi việc gì cũng có vẻ khẩn cấp?

Hãy hỏi điều gì thực sự xảy ra nếu mỗi việc chờ thêm một ngày. Nhiều việc “khẩn cấp” chỉ ồn ào chứ không quan trọng. Dùng ma trận Eisenhower: làm ngay việc vừa khẩn cấp vừa quan trọng, lên lịch cho việc quan trọng, và gom lại hoặc giao phần còn lại.

Mỗi ngày tôi có thể tập trung sâu được bao nhiêu giờ?

Với hầu hết mọi người, chỉ vài giờ làm việc thật sự tập trung là thực tế — thường từ hai đến bốn giờ. Hãy đặt khối việc quan trọng nhất vào lúc năng lượng cao nhất, bảo vệ nó, và dùng phần còn lại của ngày cho những việc nhẹ hơn.

Làm sao để ngừng trì hoãn việc quan trọng?

Hãy làm cho bước đầu tiên nhỏ hơn. Chọn việc từ tối hôm trước, chuẩn bị sẵn những gì cần thiết và cam kết chỉ làm 15 phút. Bắt đầu thường là phần khó nhất; khi đã bắt đầu, việc tiếp tục sẽ dễ hơn nhiều.

Đoàn Nguyên Hiệp

Viết về kỷ luật, tư duy sáng suốt, tự do tài chính, sức bền và sự bình yên nội tại. Tìm hiểu thêm →

Bản tin

Nhận bài viết tiếp theo qua email.

Một email thiết thực mỗi khi có bài viết hoặc tập podcast mới. Không bao giờ spam.